Het ontstaan van het kaartspel

06-08-2017 21:15

Alleen al in Nederland zijn er werkelijk honderden verschillende kaartspellen te vinden. De meest gespeelde kaartspellen in Nederland, die ook dagelijks in gezelschap gespeeld worden, zijn Bridge, Eenendertigen, Hartenjagen, Jokeren, Klaverjassen, Pesten en Toepen. Eigenlijk heeft iedereen wel een pak speelkaarten in huis. Maar waar komen die speelkaarten nu vandaan? Wie heeft deze uitgevonden en wat is de oorsprong van het kaartspel? Wij zijn druk aan het zoeken geslagen en hebben voor jou enkele antwoorden kunnen vinden!.

De oorsprong:

Een echte feitelijke verklaring over het ontstaan van het kaartspel is nergens te vinden. Over het algemeen is iedereen het er echter wel over eens dat het kaartspel zijn oorsprong in China heeft. Via de vroeg middeleeuwse handel langs de zijderoute en de Arabische route heeft het kaartspel uiteindelijk Europa bereikt. Het kaartspel, dat in eerste instantie alleen bij de rijke handelaren en de adel in gebruik was, werd later door de burgerij geadopteerd. Het oudst bekende Europese kaartspel is het Vlaamse 'Hofjaren Jachtpakket' dat ergens tussen 1470 en 1480 zijn oorsprong vindt. Waarschijnlijk is het Europese kaartspel wel wat ouder. In een oud Spaans document uit 1371 wordt gesproken over 'Naipes', het Spaanse woord voor speelkaarten. De oudste vermelding over speelkaarten in de Lage Landen dateert uit 1379.

 

Het spel van de duivel:

In de middeleeuwen werd het kaartspel steeds populairder. Aanvankelijk was het een uitstekend tijdsvermaak, maar later speelde de speelkaarten een steeds belangrijkere rol bij het gokken. Zeer tegen de zin van de fabrikanten en verkopers van speelkaarten preekte de Italiaanse priester Bernardino of Siena in 1424 te Bologna tegen het gokken en het gebruik van speelkaarten. De Roomse kerk had nu een standpunt ingenomen waardoor het kaartspel in veel Zuid-Europese landen werd bestempeld als het spel van de duivel. Ook in latere tijden zijn er in diverse Europese steden, om uiteenlopende redenen regelmatig verboden op kaartspellen ingevoerd.

 

Symboliek van het kaartspel:

Binnen de verschillende Europese regio's heeft het kaartspel specifieke veranderingen ondergaan. In Zuid-Europa bleef men gebruik maken van de originele symbolen: Bekers, Zwaarden, Staven en Munten. Deze symbolen zijn trouwens nog steeds in gebruik bij de Tarotspellen. De symbolen, de rangorde en de beeltenissen waren eerder door de Islamitische wereld aan het kaartspel toegevoegd. In Duitsland, waar men meer Protestant was, werden de oorspronkelijke symbolen vervangen door Haren, Klokken, Bladeren en Eikels. In Frankrijk werden de symbolen door, de door ons bekende, symbolen Harten, Schoppen, Klaveren en Ruiten vervangen. De Fransen voegden ook het concept van de koningin toe, want aanvankelijk waren de hofkaarten gebaseerd op de volgorde van koning, cavalier of dienaar en de rangkaarten van één tot en met tien. Ook werd de één kaart door de Fransen, ter ere van gepromoveerd tot de overheersende Aas als protest tegen het wanbeleid van de Franse koning.

 

De Aas:

Aanvankelijk was de Aas gewoon een nummerkaart die in veel kaartspellen weinig waarde vertegenwoordigde. Echter door het toedoen van Franse revolutionaire individuen werd deze nummerkaart gepromoveerd tot de Aas waarmee de koning kon worden afgetroefd.

 

De Koning:

Voordat het kaartspel Europa bereikte had de Islamitische wereld al het symbool Malik aan het spel toegevoegd. In het monarchistische Europa werd de Malik vervangen door de Koning. Natuurlijk was de Koning, totdat de Aas ter tonele verscheen, de speelkaart met de meeste waarde in Europa.

 

De Vrouw:

In het oorspronkelijke Islamitische kaartspel bevatte de het symbool Na'ib Malik' ofwel plaatsvervanger. Onder Franse invloeden werd de Na'ib malik vervangen door de Koningin. Het feit dat een Koning in het middeleeuwse Europa in hoger aanzien stond dan een Koningin, is terug te vinden in de rangorde van het kaartspel.

 

De Boer:

Het Islamitische kaartspel bevatte ook het symbool voor de thani na'ib, de tweede plaatsvervanger. Deze kaart werd in Europa vervanger door de Boer die symbool staat voor de gegoede burgerij.

 

De Spelsymboliek:

Het moderne Europese kaartspel bevat vier kleuren, ook wel spelsymbolen genoemd. We hebben het hier natuurlijk over de Schoppen, Harten, Ruiten en Klaver. Deze spelsymbolen hebben echter ook een diepere betekenis. De Schoppen staan symbool voor de adel, de Harten staan symbool voor de geestelijkheid, de Ruiten voor de handelaren en kooplieden en de Klaveren voor de boeren en de gewone burgerij.